Wydawca treści Wydawca treści

OCHRONA LASU

Wiedza o procesach zachodzących w przyrodzie i kontrola stanu środowiska leśnego pozwalają leśnikom na wczesną diagnozę zagrożeń, mogących wpłynąć negatywnie na stan lasu. Każdego roku podejmują oni działania mające na celu zachowanie trwałości lasu i zwiększenie jego naturalnej odporności na czynniki szkodotwórcze.

Zagrożenia dzieli się na trzy grupy:

  • biotyczne (np. szkodliwe owady, grzyby patogeniczne, ssaki roślinożerne);
  • abiotyczne – ekstremalne zjawiska atmosferyczne (np. silne wiatry, śnieg, ulewne deszcze, wysokie i niskie temperatury);
  • antropogeniczne – wywołane przez człowieka (np. pożary, zanieczyszczenia przemysłowe, zaśmiecanie lasu).

Przeczytaj więcej o ochronie lasu

Zagrożenia biotyczne 4 143 ha, tj. 29 proc. powierzchni leśnej Nadleśnictwa Okonek, stanowią drzewostany na gruntach porolnych. Zagrożone są one przez opieńkę oraz hubę korzeniową. W celu ograniczenia rozprzestrzeniania się tych patogenów stosowane są metody profilaktyczne (zabezpieczanie pniaków preparatem biologicznym zawierającym grzyba Phlebia gigantea) oraz mechaniczne (usuwanie
i niszczenie porażonych drzewek w uprawach i młodnikach).

W ochronie lasu przed owadami na terenie Nadleśnictwa Okonek istotne znaczenie ma ochrona upraw drzew iglastych (głównie sosna) przed ryjkowcami, a szczególnie szeliniakiem sosnowcem.

Stosujemy różne metody mechaniczne, tzn. wykopanie na zagrożonej uprawie dołków chwytnych, do których dodatkowo wkładane są środki wabiące (krążki świeżego drewna iglastego), a zwabione tam szkodniki są niszczone.

W uprawach i młodnikach iglastych pewne zagrożenie stwarza smolik znaczony. Ograniczenie jego liczebności polega na usuwaniu i niszczeniu zasiedlonych drzewek.

Ważnym zagadnieniem jest również ochrona przed szkodnikami pierwotnymi (liściożernymi), takimi jak brudnica mniszka, strzygonia choinówka, poproch cetyniak, boreczniki i piędzik przedzimek. W tym celu prowadzone są różne prace prognostyczne, np. liczenie samic brudnicy mniszki podczas przejścia przez zagrożone drzewostany w czasie kulminacji rójki, jesienne poszukiwania zimujących stadiów szkodników sosny, mające na celu określić liczebność szkodnika.

Zdjęcie – piędzik przedzimek (P. Szczawiński)

Starsze drzewostany iglaste narażone są na szkody od szkodników wtórnych (uszkadzających drewno) takich jak cetyńce, korniki i przypłaszczek granatek. Ochrona przed tymi szkodnikami polega głównie na: wyznaczaniu, terminowym usuwaniu i wywożeniu z lasu drzew zasiedlonych, utylizacji resztek poeksploatacyjnych (gałęzi, kory) powstałych podczas pozyskiwania drzew zasiedlonych, terminowym wywozie pozyskanego drewna z lasu, a w razie jego pozostawania w lesie w okresie wiosennym i letnim – korowaniem i wykładaniem pułapek wabiących.

Bardzo ważnymi sprzymierzeńcami leśnika w walce z nadmiernym rozmnożeniem się szkodliwych owadów są ptaki. Aby poprawić ich warunki bytowania, wywieszamy w lasach budki lęgowe. Zimą, gdy panują trudne warunki, dokarmiamy również ptaki na masową skalę.

Jednym z najbardziej skutecznych sposobów zabezpieczenia upraw leśnych przed zwierzyną jest grodzenie.

Duże znaczenie gospodarcze mają szkody powodowane przez zwierzynę (przede wszystkim przez jelenie), którym zapobiega się w uprawach przez grodzenie, smarowanie repelentami, a w młodnikach głównie przez zabezpieczanie sosny repelentami. Zimą podczas wykonywania pielęgnacji młodników
i drzewostanów ścina się drzewa i obcina gałęzie. W takim stanie pozostawia się zwierzynie drzewa na dwa – trzy tygodnie, jako bazę pokarmową w trudnych warunkach pogodowych, co znacznie ogranicza spałowanie młodników.

Zagrożenia abiotyczne

Lasy Nadleśnictwa Okonek zakwalifikowane zostały do II kategorii zagrożenia pożarowego. Największe natężenie występowania pożarów występuje wczesną wiosną, z powodu wypalania traw, oraz latem, ze względu na wysokie temperatury powietrza i niską wilgotność ściółki. Dopiero jesienią zagrożenie pożarowe znacznie się zmniejsza. Straty powstałe w wyniku pożarów często są niewymierne.
W płomieniach giną liczne gatunki fauny i flory łąkowej i leśnej, następuje zubożenie przyrody.

Bardzo ważnym czynnikiem kształtującym zagrożenie pożarowe w poszczególnych porach roku są warunki meteorologiczne, takie jak: opady atmosferyczne, prędkość i kierunek wiatru, natężenie promieniowania słonecznego, temperatury powietrza i wilgotności powietrza. W sezonie palności codziennie określany jest stopień zagrożenia pożarowego, podawany na godz. 9.00 i 13.00. Przy wystąpieniu III (najwyższego) stopnia zagrożenia pożarowego i utrzymującej się przez co najmniej pięć kolejnych dni wilgotności ścioły leśnej mierzonej o godz. 9.00 poniżej 10 proc. nadleśnictwa obligatoryjnie wprowadzają zakaz wstępu do lasu.

Przez tereny leśne nadleśnictwa przebiegają ważne szlaki komunikacyjne – drogi krajowe oraz linia kolejowa, co przyczynia się do zwiększenia zagrożenia pożarowego. Problemem jest także bliskie sąsiedztwo wsi oraz łąk i pastwisk, z których część jest wiosną wypalana przez miejscową ludność.

Największe zagrożenie pożarowe na terenach leśnych spowodowane jest jednak nieprzestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych przez ludzi przebywających w lesie.
Z ustawy o lasach wynika m.in., że w lasach i 100 metrów od nich nie można używać otwartego ognia.

Dzięki obserwacji lasów z dostrzegalni pożarowej możemy bardzo szybko zlokalizować zagrożenie.

Nadleśnictwo Okonek posiada system ochrony przeciwpożarowej złożony z punktu alarmowo-dyspozycyjnego w biurze Nadleśnictwa oraz systemu telewizji przemysłowej, ponadto  Nadleśnictwo Okonek wraz z nadleśnictwami Jastrowie, Lipka i Złotów od 2016 roku należy do Zintegrowanego Punktu Alarmowo - Dyspozycyjnego zlokalizowanego w siedzibie Komendy Państwowej Straży Pożarnej w Złotowie, dzięki czemu z jednego miejsca możliwa jest  obserwacja terenów leśnych całego powiatu złotowskiego.

Nadleśnictwo wyposażone jest też w sprzęt do gaszenia pożarów. Na terenie Nadleśnictwa zlokalizowana jest sieć punktów czerpania wody oraz dojazdów pożarowych w celu zaopatrzenia wodnego samochodów gaśniczych. Posiadamy też dobrze zorganizowaną łączność bezprzewodową w celu szybkiego reagowania w przypadku wystąpienia pożaru.