Wydawca treści Wydawca treści

Zbiorowiska leśne

Duża różnorodność zbiorowisk roślinnych w Polsce jest spowodowana przejściowością klimatu. W naszym kraju występują zarówno rośliny typowe dla klimatu morskiego, jak i kontynentalnego. Naturalna roślinność została w ogromnym stopniu zniszczona i zastąpiona roślinnością wprowadzoną przez człowieka.

 

Bory

Bory stanowią najbardziej ubogą grupę siedlisk, o glebach silnie kwaśnych, wytworzonych z piasków lub torfów wysokich, z butwiną lub torfem wysokim, z runem borowym i sosną w drzewostanie jako głównym gatunkiem lasotwórczym.

 

Bór suchy - Bs

Bór świeży - Bśw

Bór wilgotny - Bw

Bór bagienny – Bb

 

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bory

 

 

 

Bór suchy - Bs

Siedlisko skrajnie suche i ubogie. Woda gruntowa występuje zwykle co najmniej (poniżej 4 m) pod powierzchnią ziemi. Gleby bielicowe lub bielice właściwe z piasków wydmowych, piasków lotnych, piasków i żwirów wodno-lodowcowych z cienką warstwą próchnicy o charakterze suchego torfu. Typowe siedliska boru suchego związane są z glebami słabo wykształconymi, wytworzonymi ze zwydmionych luźnych piasków (mogą to być zarówno wydmy śródlądowe powstałe z piasków pochodzenia rzecznego, np. w Dzielnicy Kotliny Gorzowskiej lub sandrowego, np. w Dzielnicy Borów Tucholskich lub Dzielnicy Puszczy Kurpiowskiej, jak też wydmy nadmorskie w dzielnicy Pasa Nadmorskiego) lub z piasków luźnych pochodzenia eolicznego nie tworzących wydm. Typowe siedliska boru suchego spotykane są już bardzo rzadko, z reguły zajmują przyszczytowe fragmenty wydm (są łatwo podatne na erozję wietrzną).

Charakterystyczną cechą runa jest występowanie krzaczkowatych porostów naziemnych (głównie chrobotków) oraz wąskolistnych traw (szczotlicha, kostrzewa owcza), których siwe zabarwienie nadaje siedlisku specyficzny koloryt.

Gatunki runa typowe:

Cladonia pl. sp. - chrobotki,

Dicranum scopiarium - widłoząb mietlisty,

Calluna vulgaris - wrzos pospolity,

Festuca ovina - kostrzewa owcza,

Corynephorus canescens - szczotlicha siwa,

Nardus stricta - bliźniczka psia trawka,

Carex ehcetorum - turzyca wrzosowiskowa,

Koehleria glauca - strzęplica siwa,

Hieracium pilosella - jastrzębiec kosmaczek,

Arctostapyllos uva-ursi - mącznica lekarska,

Cetraria islandica - porost islandzki,

Entodon Schreberi - rokiet pospolity.

Drzewostan:

Gatunki główne: sosna

Gatunki domieszkowe: brzoza brodawkowata.

Gatunki podszytowe: jałowiec.

Drzewa są cienkie i często pokrzywione. W runie występuje duża ilość porostów (chrobotki), które spotyka się nie tylko na powierzchni ziemi, ale także na pniach drzew. Runo w typowym borze suchym jest monotonne i ubogie, o charakterystycznym kolorycie.

Z punktu widzenia gospodarki leśnej bór suchy przedstawia wartość tylko jako użytek ekologiczny wzbogacający różnorodność naszych lasów. Szczególnie cenne jest występowanie tam specyficznej fauny bezkręgowców (np. drapieżnych owadów, a także niektórych gatunków pająków z rodziny skaczeli).

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bor-suchy-bs

https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3r_suchy

 

 

 

Bór świeży Bśw

 

Bór świeży jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych siedlisk leśnych w kraju. Siedliska te występują w całej nizinnej części kraju

Bór świeży zajmuje siedliska umiarkowanie ubogie, wciąż słabo uwilgotnione, ale na glebach już nieco lepszych niż bór suchy.

Runo najczęściej mszyste, szczególnie w młodych drzewostanach (20-60 lat). W starszych (lub w młodszych, ale silniej prześwietlonych) mchom towarzyszą krzewinki - wrzos, borówka brusznica oraz wąskolistne kępkowe trawy (kostrzewa owcza), a w niektórych regionach kraju także śmiałek pogięty. Występują tu także porosty krzaczkowate (chrobotki), ale w niewielkich ilościach.

 

Gatunki runa typowe różnicujące Bśw (od Bs):

Vaccinium myrtillus - borówka czarna,

Hyllocomium splendes - gajnik lśniący,

Melampyrum pratense - pszeniec zwyczajny,

Dicranum undulatum - widłoząb falisy,

Chimaphila umbellata - pomocnik baldaszkowy,

Danthonia decumbens - izgrzyca przyziemna,

Lycopodium clavatum - widłak goździsty,

Luzula pilosa - kosmatka owłosiona,

oraz Deschampsia flexuosa - śmiałek pogięty w krainach I, III, V i VI),

Emipetrum nigrum - bażyna czarna (w krainie dzielnicy Pasa Nadmorskiego),

Calamagrostis arundinacea - trzcinnik leśny w krainie II),

Convallaria maialis - konwalia majowa (w krainie II),

Goodyera repens - tajęża jednostronna (w krainie II),

Molinia coerulea - trzęślica modra (w wariancie świeżym, w krainach I—IV).

Gatunki częste:

Entodon schreberi - rokiet pospolity,

Vaccinium vitis-idaea - borówka brusznica,

Calluna vulgaris - wrzos pospolity,

Dicranum scoparium - widłoząb mietlisty.

Drzewostan:

Gatunki główne: sosna

Gatunki domieszkowe: brzoza, świerk.

Gatunki podszytowe: jałowiec, jarząb, dąb bezszypułkowy.

 

Bory świeże mają szeroki zasięg klimatyczny wytwarzają szereg podtypów, które różnią się między sobą rodzajem domieszek. Wspólną cechą wszystkich podtypów jest tendencja do wytwarzania warstwy podrzędnej z gatunków o wyższych wymaganiach glebowych, które tylko jednostkowo wchodzą w drzewostan główny. Najbardziej charakterystyczny jest podtyp z domieszką świerka. W podtypie tym świerk buduje warstwę podszytową i dolne piętra, jednostkowo dorównując wysokością sośnie.

W starszych drzewostanach obserwuje się bardzo ładne naloty i podrosty sosnowe. Jest to charakterystyczna cecha boru świeżego. Sosna odnawia się w lukach i przerzedzeniach. Z odnowień tych, stosując umiejętnie cięcia częściowe, można wyhodować drzewostany o zróżnicowanej strukturze przestrzennej i wiekowej. Podniesienie wydajności siedliska jest możliwe przez utrzymanie domieszek liściastych, zwłaszcza cienistych, wykładanie chrustem i wapnowanie.

 

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bor-swiezy-bsw

https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3r_%C5%9Bwie%C5%BCy

 

 

 

Bór wilgotny - Bw

Jest ubogim siedliskiem występującym zazwyczaj w sąsiedztwie boru świeżego, w płaskich obniżeniach z dość płytkim poziomem wód gruntowych

Runo typu trawiasto-krzewinkowo-mszystego z dużym udziałem trzęślicy, borówki czarnej, łochyni oraz mchów (szczególnie płonnika tworzącego ciemnozielone, kilkunastocentymetrowe kępy).

 

Gatunki runa różnicujące Bw od Bśw:

 

Vaccinium uliginosum - borówka bagienna,

Ledum palustre - bagno zwyczajne,

Molinia coerulea - trzęślica modra,

oraz Carex globularis - turzyca kulista (w krainie II, dzielnicy Puszczy Augustowskiej),

Sphagnum apiculatum - torfowiec odgięty.

Gatunki częste:

 

Vaccinium myrtillus - borówka czarna,

Entodon Schreberi - rokiet pospolity,

Vaccinium vitis-idaea - borówka brusznica,

Dicranum undulatum - widłoząb falistolistny,

Hylocomium splendens - gajnik lśniący.

 

Drzewostan:

Gatunki główne: sosna, świerk

Gatunki domieszkowe: brzoza brodawkowata, brzoza omszona,świerk

Gatunki podszytowe: kruszyna, jarząb, wierzby krzewiaste (wierzba szara i uszata), jałowiec

 

Drzewostan z przewagą sosny, rzadziej świerka, z domieszką brzozy omszonej, rzadziej brodawkowatej. Warstwę krzewów tworzy przede wszystkim kruszyna, jarzębina, rzadziej wierzba uszata. W dość bujnym, ale niezbyt bogatym gatunkowo runie dominuje borówka czernica ze stałą, często dość liczną (szczególnie w wariancie silnie wilgotnym) domieszką trzęślicy modrej. W niewielkich ilościach spotyka się także rośliny bagienne: borówkę bagienną i bagno zwyczajne, brak jest natomiast gatunków typowych dla borów świeżych (np. konwalii, kostrzewy owczej czy turzycy wrzosowiskowej). Warstwę mchów, zajmującą do 40-50% powierzchni, tworzy płonnik pospolity, rokiet, gajnik lśniący oraz w niewielkich ilościach torfowce.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bor-wilgotny-bw

https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3r_wilgotny

 

 

 

Bór bagienny - Bb

Bory bagienne zajmują niewielkie powierzchnie, spotykane są na większości obszaru Polski.

Występują w bezodpływowych obniżeniach, nieckach, często na obrzeżach zarastających jezior.

W warstwie runa występują: wełnianka, żurawina, bagno, łochynia oraz mchy - torfowce.

 

Gatunki runa typowe różnicujące Bb od Bw :

 

Oxycoccus quadripetalus - żurawina błotna,

Eriophorum vaginatum - wełnianka pochwowata,

Andromeda polifolia - modrzewnica zwyczajna,

Sphagnum pl.sp. - mchy torfowe,

Polyłrichum strictum - płonnik zwyczajny,

Aulacomium palusłre - mochwian bagienny,

Carex fusca - turzyca pospolita,

Drosera rotundifolia - rosiczka okrągłolistna,

oraz Erica tetralix - wrzosiec bagienny (w krainie I, dzielnicy Pasa Nadmorskiego).

 

Gatunki częste:

 

Vaccinium uliginosum - borówka bagienna,

Ledum palustre - bagno zwyczajne,

Molinia coerulea - trzęślica modra,

Vaccinium myrtillus - borówka czarna.

Drzewostan:

 

Gatunki główne: sosna

Gatunki domieszkowe: brzoza omszona, miejscami świerk (w zasięgu swego występowania)

Gatunki podszytowe: kruszyna, wierzby krzewiaste (wierzba szara i uszata).

Drzewostan (często dosyć rzadki, lukowaty - szczególnie w wariancie bardzo mokrym) tworzy sosna, osiągająca w wieku 100 lat maksymalną wysokość 12-16 m, ze sporadyczną domieszką brzozy omszonej.

Domieszka świerka i brzozy omszonej liczniejsza jest na siedliskach odwadnianych, ponieważ drzewostan powstaje nierównomiernie, można spotkać tu drzewa w różnym wieku. Stare sosny mają charakterystyczne, parasolowate korony. Warstwa krzewów, z wyjątkiem siedlisk odwadnianych, zaznacza się słabo. Występują tu gatunki tworzące drzewostan oraz kruszyna, jarzębina, rzadziej wierzba uszata. Siedliska boru bagiennego, ze względu na rzadkość oraz łatwość ich degradacji na skutek odwodnienia, powinny podlegać ochronie.

Cechą biolekologiczną jest prawie zupełny brak miejsc lęgowych dla ptaków oraz małych gryzoni i mrowisk oraz częstsze niż w innych borach występowanie gadów, ale specjalnie na obwodzie, w przejściu do borów suchych. Bory bagienne są najbardziej na południe wysuniętymi lasami z elementami arktycznymi, wśród których do najrzadszych należą: brzoza karłowata, brzoza niska, wierzba borówkolistna, wierzba lapońska i zimoziół.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bor-bagienny-bb

 

https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3r_bagienny

 

 

 

 

Bory mieszane

 

Bory mieszane to średnio-żyzne siedliska, w których optimum jakościowe osiąga sosna, panując w drzewostanach ze znaczną domieszką świerka, jodły lub modrzewia. Dolne piętro może stanowić dąb lub buk.

Drzewostan najczęściej mieszany, składający się z gatunków iglastych i liściastych, miejscami z II piętrem o niewielkim pokryciu. W runie, obok gatunków oligotroficznych, pojawiają się gatunki mezotroficzne.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bory-mieszane

 

 

Bór mieszany świeży - BMśw

 

Bór mieszany świeży występuje zwykle na dość ubogich, przesortowanych i mało przemytych piaskach rzecznych lub sandrowych, w terenie płaski lekko falistym.

Siedliska boru mieszanego świeżego mogą występować w wariancie umiarkowanie świeżym bez wyraźnego wpływu wody gruntowej na siedlisko oraz w wariancie silnie świeżym pod słabym wpływem wody gruntowej.

W runie dominuje borówka czernica, ale spotyka się tu znacznie więcej roślin zielnych oraz paproci.

Gatunki częste:

Vaccinium myrtillus - borówka czarna,

Entodon Schreberi - rokiet pospolity,

Hylocomium splendens - gajnik lśniący,

Trientalis europaea - siódmaczek leśny,

Luzula pilosa - kosmatka owłosiona,

Calamagrostis arundinacea - trzcinnik leśny,

Pirola secunda - gruszyczka jednostronna,

Deschampsia flexuosa - śmiałek pogięty,

Dicranum undulatum - widłoząb mietlisty,

Melampyrum pratense - pszeniec pospolity,

oraz Convallaria maialis - konwalia majowa (w krainie II).

Drzewostan:

Gatunki główne: sosna, świerk

Gatunki domieszkowe: buk, dąb szypułkowy, dąb-bezszypułkowy,modrzew, brzoza, jodła, lipa drobnolistna.

Gatunki podszytowe: jałowiec, jarząb, leszczyna, kruszyna, trzmielina, wiciokrzew pomorski

Zasadnicza różnica pomiędzy borem świeżym a borem mieszanym świeżym to obecność w warstwie drzew w BMśw gatunków liściastych i bujnie rozwinięta warstwa krzewów. Główny gatunek drzewostanu to sosna, ale w niektórych rejonach Polski, szczególnie w rejonie północno-wschodnim, towarzyszy jej świerk. Niekiedy w drzewostanie różnicują się wyraźnie dwa piętra drzew. W runie boru mieszanego świeżego dominuje krzewinka - borówka czernica. Od boru świeżego odróżnia bór mieszany świeży obecność konwalijki dwulistnej, a w niektórych rejonach Polski również konwalii majowej (w części zachodniej) oraz szczawika zajęczego (w północnej części).

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bor-mieszany-swiezy-bmsw

https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3r_mieszany_%C5%9Bwie%C5%BCy

 

 

Bór mieszany wilgotny - BMw

 

Spotykany jest w obniżeniach terenowych, często w sąsiedztwie boru mieszanego świeżego lub boru wilgotnego, tam gdzie zaznacza się wpływ wody gruntowej na siedlisko. Bór mieszany wilgotny zajmuje siedliska ubogie, wilgotne. W runie dominuje czernica, orlica (o ile występuje jest bardzo wyrośnięta, czasem do 1,5 m), kępy trzęślicy i mchów. Pojedynczo można spotkać borówkę bagienną i bagno, a w najbardziej wilgotnych miejscach także torfowce.

 

Gatunki częste:

Vaccinium myrtillus - borówka czarna,

Molinia coerulea - trzęślica modra,

Sphagnum apiculatum - torfowiec,

Rhytidiadelphus triquetrus - fałdownik trzyrzędowy,

Trientalis europaea - siódmaczek leśny,

Entodon Schreberi - rokiet pospolity,

Hylocomium splendens - gajnik lśniący,

Luzula pilosa - kosmatka owłosiona,

Vaccinium uliginosum - borówka bagienna,

Ledum palustre - bagno pospolite.

Drzewostan:

Gatunki główne: sosna, świerk.

Gatunki domieszkowe: dąb, świerk, brzoza, osika, jodła .

Gatunki podszytowe: kruszyna, wierzby krzewiaste, leszczyna, jarząb.

 

Główne gatunki drzew: sosna i świerk w borze mieszanym wilgotnym wyrastają na dorodniejsze okazy niż w borze bagiennym. W domieszce pojawiają się poza brzozą gatunki liściaste, których nie ma w borze wilgotnym: dąb, topola osika oraz w granicach zasięgu - jodła pospolita. Borówka bagienna i bagno, królujące w runie boru wilgotnego, „schodzą” tutaj do rangi gatunków częstych i rosną raczej pojedynczo, ustępując pola łanom „jagodników” i orlicy, która może tu osiągnąć wysokość do 2 m, tworząc prawdziwe „piętro” nad niższymi gatunkami.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bor-mieszany-wilgotny-bmw

https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3r_mieszany_wilgotny

 

Bór mieszany bagienny - BMb

 

Zajmuje gleby żyźniejsze. Siedlisko boru mieszanego bagiennego to siedlisko z bardzo płytkim poziomem wód gruntowych lub umiarkowanym, obniżonym (zazwyczaj przez odwodnienie), płytkim poziomem wody gruntowej. Runo, chociaż podobne do boru bagiennego, różni się obecnością trzęślicy i różnego rodzaju turzyc.

Gatunki częste:

Sphagnum pl. sp. - torfowce,

Polytrichum commune - płonnik pospolity,

Molinia coerulea - trzęślica modra,

Oxycoccus quadripetalus - żurawina błotna,

Lycopodium annotinum - widłak jałowcowaty.

Drzewostan:

Gatunki główne: sosna; w wariancie umiarkowanie odwadnianym również świerk.

Gatunki domieszkowe: brzoza omszona.

Gatunki podszytowe: kruszyna, wierzby krzewiaste. 

Obok sosny o znacznie korzystniejszym niż w borze bagiennym, pokroju, rośnie tutaj brzoza omszona i świerk. Olszy czarnej z reguły na tych siedliskach się nie spotyka.

W warstwie krzewów, zazwyczaj niezbyt obfitej, pojawiają się głównie podrosty gatunków tworzących drzewostan oraz kruszyna, wierzby, a także jarzębina.

W runie, obok gatunków typowych dla borów bagiennych, spotyka się kilka gatunków turzyc (siwa, gwiazdkowata, pospolita), wełniankę wąskolistną, jak również czermień błotną.

Warstwa mszysta jest na ogół bardzo dobrze wykształcona. Z reguły dominują torfowce, których ilość, w zależności od wariantu wilgotnościowego, może ulegać zmianie.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:bor-mieszany-bagienny-bmb

https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3r_mieszany_bagienny

 

 

 

 

Lasy mieszane nizinne

 

Lasy mieszane obejmują grupę siedlisk o średniej żyzności, ale znacznie wyższej niż w przypadku borów mieszanych.

Gleby dość zasobne i umiarkowanie kwaśne, średnio nasycone zasadami. Rozkład ścioły prowadzi do powstania próchnic moderowych, jedynie w lesie mieszanym bagiennym tworzy się torf przejściowy.

W naturalnej postaci tych siedlisk gatunkami lasotwórczymi są głównie sosna, dąb, buk, świerk niskiej bonitacji oraz, w granicach zasięgu, jodła, zaś modrzew, grab, brzoza stanowią jedynie domieszkę w składzie drzewostanu.

Las mieszany świeży - LMśw

Las mieszany wilgotny - LMw

Las mieszany bagienny – LMb

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:lasy-mieszane

 

 

 

 

Las mieszany świeży - LMśw

Zajmuje siedliska średnio żyzne, świeże.

Roślinność runa jest podobna jak w borach mieszanych, ale zdecydowanie mniej jest tu czernicy, więcej gatunków zielnych. W miejscach bardziej prześwietlonych, runo jest zazwyczaj bujne i bogate gatunkowo, występuje tu dużo traw i ziół.

 

Gatunki runa typowe różnicujące LMśw od BM:

 

Hepatica nobilis - przylaszczka pospolita,

Stellaria holostea - gwiazdnica wielokwiatowa,

Carex digitata - turzyca palczasta,

Ajuga reptans - dąbrówka rozłogowa,

Melica nutans - perłówka zwisła,

Mucelis muralis - sałatnik leśny,

Poa nemoralis - wiechlina gajowa,

Hieracium murorum - jastrzębiec leśny,

Catharinea undulała - żurawiec falistolistny,

Moehringria trinervia - możylinek trójnerowowy,

oraz Oxalis acetosella - szczawik zajęczy (w krainie IV),

Serratula tinctoria - sierpik balwierski (j.w.),

Melampyrum nemorosum - pszeniec gajowy (j.w.),

Betonica officinalis - bukwica zwyczajna (j.w.).

Gatunki częste:

 

Majanthemum bifolium - konwalijka dwulistna,

Luzula pilosa - kosmatka owłosiona,

Calamagroslis arundinacea - trzcinnik leśny,

Pteridium aquilinum - orlica pospolita,

Dryopteris spinulosa - narecznica krótkoostna,

Polyłrichum attenuatum - płonnik strojny,

Robus saxatilis - malina kamionka,

Fragaria vesca - poziomka pospolita,

Trentalis europaea - siódmaczek leśny,

Carex pilulifera - turzyca pigułkowata,

Drzewostan:

Gatunki główne: sosna, dąb, buk, świerk , jodła

Gatunki domieszkowe: modrzew, brzoza, osika, lipa, klon, świerk, jodła

Gatunki podszytowe: leszczyna, trzmielina, kruszyna, jarząb, wiciokrzew, dereń, głóg.

Drzewostan jest na ogół mieszany, złożony z sosny, dębu bezszypułkowego i szypułkowego, brzozy brodawkowatej, lipy drobnolistnej, osiki oraz (w granicach zasięgu) buka, świerka i jodły. W warunkach naturalnych dominują gatunki liściaste (dęby, a w północno-zachodniej i zachodniej Polsce - buk). Drzewostan często jest dwupiętrowy, z gatunkami liściastymi w dolnym piętrze.

Warstwa krzewów w lesie mieszanym świeżym, za wyjątkiem litych buczyn, jest dość dobrze rozwinięta. Tworzą ją: kruszyna, trzmielina brodawkowata, a także podrosty drzew (dębów, brzozy, osiki, buka, świerka lub jodły).

Do najczęściej spotykanych form lasu mieszanego świeżego należy, rozprzestrzeniony na terenie środkowej Polski, mieszany las sosnowodębowy, z drzewostanem dębowym złożonym często z obydwu gatunków dębu, z domieszką sosny, która może również dominować w drzewostanie oraz brzozy brodawkowatej i osiki, rzadziej modrzewia.

 

https://pl.wikipedia.org/wiki/Las_mieszany_%C5%9Bwie%C5%BCy

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:las-mieszany-swiezy-lmsw

 

 

Las mieszany wilgotny - LMw

Zajmuje siedliska średnio żyzne i wilgotne. Spotyka się go w sąsiedztwie siedlisk lasu mieszanego świeżego. Zajmuje zazwyczaj lokalne obniżenia z płytkim poziomem wód gruntowych lub długotrwale stagnującymi wodami opadowymi, albo strefy przejściowe między siedliskami boru mieszanego wilgotnego i lasu wilgotnego.

Runo, w zależności od zwarcia drzewostanu, różnie rozwinięte, ale zawsze spotyka się tu gatunki roślin wilgociolubnych, takich jak sit, niskie turzyce, tojeść, skrzyp oraz większe ilości mchu płonnika (rozległe, ciemnozielone poduchy), a w miejscach silniej wilgotnych nawet torfowców.

Gatunki runa typowe różnicujące LMw od BMw

Deschampsia caespitosa - śmiałek darniowy,

Juncus effusus - sit rozpierzchły,

Juncus conglomeratus - sit skupiony,

Equisetum silvaticum - skrzyp leśny,

Ałhyrium filix-femina - wietlica samicza,

Carex lepohna - turzyca zajęcza.

Gatunki różnicujące LMw i LMśw od BMśw

Stellaria holostea - gwiazdnica wielkokwiatowa,

Mucelis muralis - sałatnik leśny,

Ajuga reptans - dąbrówka rozłogowa,

Carex digitalis - turzyca palczasta.

 

Gatunki częste

Oxalis acetosella - szczawik zajęczy,

Majanthemem bifolium - konwalijka dwulistna,

Lysimachia vulgaris - tojeść pospolita,

Calagrostis canescens - trzcinnik lancetowaty,

Polytrichum commune - płonnik pospolity,

Dryopteris austriaca - narecznica szerokolistna.

 

Drzewostan

Gatunki główne: sosna, dąb szypułkowy świerk , jodła

Gatunki domieszkowe: brzoza, osika, świerk, lipa, olsza, grab (dolne piętro).

Gatunki podszytowe: kruszyna, leszczyna, jarząb, czeremcha.

Drzewostan jest tutaj podobny do drzewostanu w lesie mieszanym świeżym, ale z dominującym dębem szypułkowym, sosną, świerkiem i jodłą (w granicach zasięgu), jest dużo brzozy, przede wszystkim omszonej i osiki, a w wilgotniejszych partiach również olszy czarnej. W warstwie krzewów, zazwyczaj dość dobrze wykształconej, zaznacza się wyraźna dominacja kruszyny i iwy, gatunków lepiej znoszących dużą wilgotność podłoża. Ponadto znaczna ilość podrostów gatunków występujących w drzewostanie.

Lasy mieszane wilgotne zajmują w kraju około 2% powierzchni naszych lasów. Stanowią niewielkie powierzchnie i nie są często spotykane. Nieco ich więcej na Polesiu Podlaskim, Płaskowyżu Kolbuszowskim i Pogórzu Rzeszowskim oraz w Pradolinie Wrocławskiej i okolicach Rybnika.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:las-mieszany-swiezy-lmsw

https://pl.wikipedia.org/wiki/Las_mieszany_wilgotny

 

 

 

Las mieszany bagienny - LMb

Jest dość rzadkim siedliskiem, rośnie na torfach przejściowych, spotykany często w pobliżu małych, zarastających jeziorek śródleśnych. Zajmuje siedliska średnio żyzne, bagienne, z bardzo płytką, kwaśną lub słabo kwaśną wodą gruntową.

Roślinność dna lasu charakteryzuje się występowaniem elementów borowych - szczególnie różnych gatunków mchów torfowców, czasem modrzaczka, borówki czernicy, trzęślicy oraz roślin typowych dla torfowisk przejściowych, np. niskich turzyc, a także szuwarowych gatunków zielnych i paproci typowych dla olsów.

Gatunki różnicujące runa LMb od LMw:

 

Dryopteris thelypteris - narecznica błotna,

Comarum palustre - siedmiopalecznik błotny,

Viola palustris - fiołek błotny,

Epilobium palustre - wierzbownica błotna,

Equisetum limosum - skrzyp bagienny,

Climacium dendroides - drabik drzewkowaty,

Carex canescens - turzyca siwa,

Lythrum salicaria - krwawnica pospolita,

Peucedanum palustre - gorysz błotny,

Lysimachia thyrsiflora - tojeść bukietowa.

Gatunki częste:

 

Calamagrosis canescens - trzcinnik lancetowaty,

Polytrichum commune - płonnik pospolity,

Sphagnum pl. sp. - torfowce,

Lysimachia vulgaris - tojeść pospolita,

Menyanthes trifoliata - bobrek trójlistny,

Carex fusca - turzyca pospolita,

Dryopteris ausłriaca - narecznica szerokolistna.

Gatunki częste w wariancie mniej mokrym:

 

Lycopodium annotinum - widłak jałowcowaty,

Vaccinium myrtillus - borówka czarna,

Entodon Schreberi - rokiet pierzasty,

Dicranum scoparium - widłoząb mietlisty.

Drzewostan:

 

Gatunki główne: sosna , brzoza omszona , olsza czarna, świerk

 

Gatunki domieszkowe: świerk, brzoza omszona, olsza.

 

Gatunki podszytowe: kruszyna, łoza, jałowiec, jarząb.

 

W drzewostanie panują: brzoza omszona, świerk, sosna zwyczajna, przy współudziale olszy czarnej. Siedliska o takim wyglądzie nazywa się często „brzeziną bagienną“. W północnej części kraju, gdzie z reguły świerk jest w tych warunkach gatunkiem dominującym w drzewostanie, siedlisko to bywa nazywane „świerczyną bagienną“.

Warstwa krzewów, o ile siedlisko nie jest silnie podtapiane, zazwyczaj jest dobrze rozwinięta. Dominuje kruszyna i podrosty gatunków tworzących drzewostan. Domieszkę stanowią wierzby.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:las-mieszany-bagienny-lmb

https://pl.wikipedia.org/wiki/Las_mieszany_bagienny

 

 

 

LASY

Siedliska żyzne i bardzo żyzne, o glebach słabo kwaśnych lub obojętnych i średnim lub wysokim stopniu nasycenia zasadami. Pod drzewostanami zbliżonymi do naturalnych z moderem mulowym i mułem typowym, w olsach z torfem wysokim.

Charakteryzują się wielowarstwowym drzewostanem, z licznymi gatunkami krzewów i bogatym runem leśnym. Naturalne drzewostany tworzą głównie: dąb, buk, jodła, olsza i jesion oraz liczne gatunki domieszkowe.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:lasy

 

 

Las świeży - Lśw

Zajmuje siedliska żyzne i bardzo żyzne, świeże.

Runo na ogół, na skutek ocienienia drzewostanu niezbyt rozwinięte. Charakteryzuje się występowaniem roślin zakwitających wczesną wiosną, przed rozwojem liści na drzewach (tzw. aspekt wiosenny), takich jak: fiołek leśny, przylaszczka, zawilec gajowy, miodunki.

Gatunki częste

Oxalis acetosella - szczawik zajęczy,

Mycelis muralis - sałatnik leśny,

Hepatica nobilis - przylaszczka pospolita,

Stellaria holostea - gwiazdnica wielkokwiatowa,

Ajuga reptans - dąbrówka rozłogowa,

Galeopsis łetrahit - poziewnik szorstki,

Melica nutans - perłówka zwisła,

Anamone nemorosa - zawilec gajowy,

Majanthemum bifolium - konwalijka dwulistna,

Carex digitata - turzyca palczasta

 

 

Gatunki główne: dąb-szypułkowy, buk świerk,

Gatunki domieszkowe: modrzew, lipa, klon, jawor, osika, świerk, grab.

Gatunki podszytowe: leszczyna, trzmielina, kruszyna, jarząb, głóg, dereń, porzeczka alpejska, bez czarny.

 

Gatunki panujące w wielowarstwowym i silnie zwartym drzewostanie lasu świeżego to dąb szypułkowy, buk zwyczajny, świerk pospolity i niekiedy jodła pospolita. Natomiast gatunkiem współpanującym w większości naszych lasów zagospodarowanych jest sosna pospolita mimo, że siedlisko to jest nieodpowiednie dla hodowli sosny.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:las-swiezy-lsw

https://pl.wikipedia.org/wiki/Las_%C5%9Bwie%C5%BCy

 

 

Las wilgotny - Lw

Typ siedliskowy lasu: żyzny i bardzo żyzny, wilgotny

Runo jest na ogół dobrze rozwinięte z wyraźnym górnym piętrem tworzonym przez wysokie byliny. Charakterystyczne jest występowanie licznych gatunków azotolubnych: pokrzywy, niecierpka, kopytnika, bodziszka, czyśćca.

Gatunki częste

Galeobdolon luteum - gajowiec żółty,

Asperula odorata - marzanka wonna,

Stellaria holostea - gwiazdnica wielkokwiatowa,

Oxalis acetosella - szczawik zajęczy,

Lysimachia vulgahs - tojeść pospolita,

Carex silvatica - turzyca leśna,

Ajuga reptans - dąbrówka rozłogowa,

Mnium undulatum - merzyk fałdowany,

Athyrium filix-femina - wietlica samicza.

 

Gatunki główne: dąb szypułkowy, jesion

Gatunki domieszkowe: jesion, wiąz, klon, jawor, lipa, osika, grab.

 

Gatunki podszytowe: kruszyna, leszczyna, czeremcha, jarząb, bez czarny, bez koralowy, porzeczka czarna, dereń, trzmielina, kalina koralowa.

 

Las wilgotny jest siedliskiem najbardziej odpowiednim dla dębu szypułkowego i jesionu wyniosłego, dlatego te gatunki panują w drzewostanie. Charakterystycznym dla lasu wilgotnego zespołem roślinnym jest grąd niski, rosnący na żyznych i w wilgotnych siedliskach. Gatunki panujące w grądzie niskim to grab, dąb i świerk. Charakterystyczną rośliną pozwalającą odróżnić las wilgotny od lasu świeżego to kopytnik pospolity.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Las_wilgotny

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:las-wilgotny-lw

 

 

Ols - Ol

Jest to siedlisko bardzo żyzne występujące najczęściej na obrzeżach jezior, łąk lub pastwisk, w dolinach rzecznych. Zajmuje siedliska bagienne, z bardzo płytką lub płytką wodą gruntową.

Siedlisko olsu charakteryzuje się dużym bogactwem gatunkowym roślinności dna lasu. Spotyka się tu zarówno gatunki typowo leśne porastające kępy przy pniach (paprocie, konwalijka, szczawik tojeść, różne gatunki mchów), jak i gatunki szuwarowe, charakterystyczne dla obrzeży otwartych wód stojących lub wolno płynących oraz bagiennych łąk. Są to różne gatunki wysokich turzyc, kosaciec żółty, knieć błotna. Roślinność ta wypełnia obniżenia pomiędzy kępami.

Gatunki częste

Dryopteris thelypteris - narecznica błotna,

Calamagrostis canescens - trzcinnik lancetowaty,

Ranunculus repens - jaskier zwisły,

Lysimachia vulgaris - tojeść pospolita,

Urtica dioica - pokrzywa zwyczajna,

Geum urbanum - kuklik pospolity,

Lysimachia nummularia - tojeść rozesłana,

Athyrium filix-femina - wietlica samicza,

Juncus effusus - sit rozpierzchły,

Lysimachia thyrsiflora - tojeść bukietowa.

 

Gatunki główne: olsza czarna.

Gatunki domieszkowe: jesion, brzoza omszona, świerk

Gatunki podszytowe: leszczyna, kruszyna, bez czarny, porzeczka czarna, jarząb, czeremcha.

 

Drzewostany olszowe, ze względu na ich niedostępność, są trudne do zagospodarowania, dlatego kwestię ich odnowienia pozostawia się często naturze. W dużej mierze odbywa się to przez odroślą z pniaków. Żywotność olsu zależy od możliwości ruchu wody gruntowej - na terenie bezodpływowym następuje zubożenie siedliska. Mniejszy lub większy stopień zabagnienia zwęża możliwość urozmaicenia składu gatunkowego drzewostanów.

 

Na terenie, gdzie woda jest ruchoma i w konsekwencji dobrze natleniona i obfitująca w składniki pokarmowe spotykamy często inny typ siedliskowy lasu - ols jesionowy.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Ols

 

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=o:ols-ol

 

Las łęgowy - Lł

 

Zajmuje siedliska żyzne i bardzo żyzne, okresowo zalewane lub podtapiane, o dużych wahaniach poziomu wody gruntowej w ciągu roku.

Jest to jedno z naszych najżyźniejszych siedlisk - dowodem tego jest piętrowa budowa runa leśnego.

Gatunki częste :

Geum urbanum - kuklik pospolity,

Lysimachia nummularia - tojeść rozesłana,

Circaea lutetiana - czartawa pospolita,

Stachys silvałica - czyściec leśny,

Urtica dioica - pokrzywa zwyczajna,

Galeodbolon luteum - gajowiec żółty,

Pulmonaria obscura - miodunka ćma,

Pulmonaria officinalis - miodunka plamista,

Aegopodium podagraria - podagrycznik pospolity,

Impatiens noli-tangere - niecierpek pospolity,

Geranium Robertianum - bodziszek cuchnący,

Deschampsia caespitosa - śmiałek darniowy,

Chrysosplenium alternifolium - śledzienica skrętolistna,

Dactylis Aschersoniana - kupówka Aschersona.

Drzewostan:

Gatunki główne: dąb szypułkowy, jesion.

Gatunki domieszkowe: wiąz, lipa, klon, jawor, topola biała, olsza, grab, brzoza, wierzba.

Gatunki podszytowe: bez czarny, bez koralowy, głóg, trzmielina, dereń, leszczyna, kruszyna, porzeczka czarna, czeremcha, tarnina, wierzby.

Gatunkami głównymi są dąb szypułkowy i jesion wyniosły (mogące dorastać imponujących rozmiarów) z domieszką topoli białej, wiązu szypułkowego, olszy czarnej, brzozy omszonej, a także jaworu, klonu zwyczajnego i lipy.

Warstwa krzewów jest bujnie rozwinięta - dominuje w niej czeremcha zwyczajna, spotyka się też derenia świdwę, bzy, leszczynę, trzmielinę oraz młode osobniki gatunków drzewiastych. Charakterystyczne jest, że formy drzewiaste mogą tworzyć tutaj również niektóre krzewy - nierzadko można spotkać w łęgu „drzewiaste” czeremchy, derenie czy trzmieliny. Na piaszczystych madach dużych rzek, np. w dolinie Wisły, czasami dominuje w drzewostanie topola biała i drzewiaste wierzby. Są to tzw. łęgi topolowe.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=l:las-legowy-ll

https://pl.wikipedia.org/wiki/Las_%C5%82%C4%99gowy

 

 

Ols jesionowy - OIJ

 

Zajmuje siedliska żyzne, bagienne, z bardzo płytką lub płytką, ruchomą wodą gruntową o odczynie obojętnym lub zasadowym.

Runo jest bardzo bujnie rozwinięte, tworząc niekiedy piętra (jak w przypadku wilgotnego lasu łęgowego). Rzadko spotyka się tu wysokie turzyce tak charakterystyczne dla olsów. Nie ma również prawie wcale mchów, za to często spotyka się rośliny pnące - chmiel i bluszczyk kurdybanek. Brak jest też kęp korzeniowych, w związku z czym roślinność nie ma również kępkowej struktury typowej dla olsu.

Gatunki częste

Urtica dioica - pokrzywa zwyczajna,

Stachys silvatica - czyściec leśny,

Impatiens noli-tangere - niecierpek pospolity,

Circaea lutetina - czartawa błotna,

Geum urbanum - kuklik pospolity,

Mercurialis perennis - szczyr trwały,

Festuca gigantea - kostrzewa olbrzymia,

Geranium Robertianum - bodziszek cuchnący,

Glechoma hederacea - bluszczyk kurdybanek,

Galeobdolon luteum - gajowiec żółty.

Drzewostan

Gatunki główne: jesion I bonitacji, olsza czarna I bonitacji.

Gatunki domieszkowe: wiąz, brzoza omszona.

Gatunki podszytowe: kruszyna, leszczyna, bez czarny, porzeczka czarna, czeremcha.

Ols jesionowy odznacza się silnym zwarciem oraz zmieszaniem jednostkowym i kępowym. Z ogólnego tła wydzielają się grupy i małe drzewostany jesionowe.

Warstwa krzewiasta rozwinięta silnie, w lukach z charakterystycznym występowaniem chmielu, pnącego się po pniach i gałęziach drzew.

Runo zielne, wysokie i bujne z pokrzywą jako elementem przewodnim. Brakuje tutaj pospolitych w olsie wysokich turzyc i mchów.

Zdegradowane olsy jesionowe przechodzą w drzewostany osikowo-olszowe, odroślowe, jednogatunkowe olszyny, drzewostany brzozowe lub pobagienne łąki z kępami krzaczastej odroślowej olszy.

http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=o:ols-jesionowy-olj

https://pl.wikipedia.org/wiki/Ols_jesionowy